السيد محمد باقر حجتي

190

كشاف الفهارس

وحروفى راكه مخالف با رسم الخط مصاحف امام بود آمارگيرى كرده وآنها را مشخص سازند ، ولذا دست اندركار تأسيس وتدوين ( علم اختلاف رسم الخط مصاحف ) ، ويا ( علم رسم الخط قرآن ) ويا ( علم هجاء مصاحف ) شدند ، وصريحا يادآور گشتند - به منظور شناخت حروف ووجوه قراآتى كه مخالف با رسم الخط صريح مصاحف بود - بايد علم رسم الخط مصاحف را فرا گيرند تا شرط مطابقت با رسم الخط مصاحف - در مورد قراآت معتبر - بتواند هدف ومنظورشان را كه عبارت از صيانت قراآت معتبر بوده است تحقق بخشد ، واز رسوخ قراآت ديگر جلوگيرى نمايد . عبارت كتاب غيث النفع - براي بيان لزوم وضرورت فراگيرى ( علم رسم الخط مصاحف ) كه آنرا قبلا بازگو ساختيم - مؤيد گفتار ما است . كتابهائى كه درباره ء رسم الخط مصاحف تدوين شد : كهنترين اثرى كه در اين فن تدوين شد از : عبد الله عامر ، مقرئ شام ( م 118 ه‍ . ق ) مى باشد ، ونام اين اثر - چنانكه گذشت - اختلاف مصاحف الشام والحجاز والعراق است . اما مشهورترين كتبي كه در اين زمينه تأليف شده وبه طبع رسيدند عبارتند از : 1 . كتاب المصاحف : ابن أبي داود ، يعنى عبد الله بن سليمان بن أشعث سجستاني ( م 316 ه‍ . ق ) . 2 . هجاء مصاحف الأمصار ، از : أحمد بن عمار مهدوي ( م 430 ه‍ . ق ) . 3 . المقنع ، از : أبو عمرو عثمان بن سعيددانى ( م 444 ه‍ . ق ) . 4 . النقط والشكل يا المحكم في نقط المصاحف از همو . در اين كتب وأمثال آنها با قراآت متواتر ويا قراآت معتبرى مواجه هستيم كه مخالف رسم الخط مصاحف امام مى باشند ، قراآتى كه قراء در قبول وقرائت قرآن بر أساس آنها اتفاق نظر دارند ، از قبيل : * وقف با هاء در كلماتي كه با تاء مبسوط وكشيده نوشته شده اند ، مانند : - امرأة ، درآيه ء 35 آل عمران . - نعمت ، در آية ء 211 بقره . - ابنت ، در آية ء 12 تحريم . * اثبات ياء نسبت ، در مواردي كه با ياء نگارش نشده است ، مانند - فاتقون ، در آية ء 41 بقره ، وآيات ديگر . - فارهبون ، در آية ء 40 بقره ، وآية ء 51 نحل . - وأمثال آنها * اثبات واو در مثالهاى زير : - ويدع الانسان ، در آية ء 11 اسراء . - ويوم يدع الداع ، در آية ء 6 قمر . - سندع الزبانية ، در آية ء 18 علق . - ويمح الله الباطل ، در آية ء 24 شورى . * الحاق هاء سكت به ( ماء ) استفهاميه ء مجرور در قرائت بزى ، مانند ، - ( عمه ) ، ( فيمه ) ، ( لمه ) ، ( بمه ) ، ( معه ) . * اثبات الف در : - ايه المؤمنون ، در آية ء 31 نور .